Nowe informacje na temat emisji gazów cieplarnianych z torfowisk w dorzeczu Niemna
W badaniu opublikowanym niedawno w czasopiśmie „Journal of Environmental Management” przez zespół z Politechniki Białostockiej, Centrum Badań Klimatu SGGW (Polska), Vytautas Magnus University (Litwa) i University of Copenhagen (Dania) przeanalizowano torfowiska w dorzeczu Niemna.
Główne wnioski
W badaniu oszacowano, że torfowiska w dorzeczu Niemna emitują około 22 (11–36) Mt CO2eq rocznie. Dla porównania, elektrownia Bełchatów w Polsce, powszechnie znana jako główne źródło CO2, wyemitowała w 2023 r. 26 Mt. Jednak oficjalne krajowe raporty inwentaryzacyjne (NIR) często zaniżają te emisje. Wynika to głównie z oparcia się na uproszczonych współczynnikach emisji IPCC Tier 1 i Tier 2, które nie uwzględniają specyficznych regionalnych warunków bioekologicznych i praktyk zarządzania.
Najwyższe średnie emisje odnotowano w:
- Białorusi (11,3 Mt CO2eq rok⁻¹),
- Litwie (9,7 Mt CO2eq rok⁻¹),
- osuszonych użytkach zielonych i gruntach uprawnych, które pozostają głównymi czynnikami powodującymi przepływy gazów cieplarnianych w regionie.
W badaniu stwierdzono, że obecne zarządzanie gruntami, a w szczególności osuszanie torfowisk na potrzeby rolnictwa i leśnictwa, osłabia odporność ekologiczną i utrudnia osiągnięcie celów klimatycznych. Aby dostosować się do unijnej ustawy o odbudowie przyrody, autorzy opowiadają się za:
- Zharmonizowanymi współczynnikami emisji: kraje należące do tych samych ekoregionów powinny stosować spójne, aktualizowane i dostosowane do regionu współczynniki emisji.
- Priorytetową odbudową: ponowne nawodnienie około 53 000 ha terenów o wysokim priorytecie mogłoby zmniejszyć strumienie gazów cieplarnianych o ponad 1 Mt ekwiwalentu CO2 rocznie.
- Transformacji gospodarczej: stopniowe przejście od intensywnego rolnictwa na glebach organicznych do zrównoważonych alternatyw, takich jak paludicultura, ma zasadnicze znaczenie dla długoterminowej stabilności ekosystemów.
Badania te podkreślają, że przywrócenie wilgotności osuszonych torfowisk jest nie tylko koniecznością z punktu widzenia różnorodności biologicznej, ale także kluczową strategią łagodzenia zmian klimatu, której nie można dłużej ignorować w krajowych budżetach emisji dwutlenku węgla.
Źródło: Kamocki, A. K., Manton, M., Jepsen, M. R., Stachowicz, M., Antochów, A., Grygoruk, M., & Banaszuk, P. (2025). Estimations of GHG emissions from drained peatlands: Accountability in the trans-border Neman River basin. Journal of Environmental Management 395, 127797.
